Từ vụ sản phụ tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp: Rối loạn đông máu, băng huyết sau sinh nguy hiểm thế nào?

Nguyên nhân ban đầu dẫn đến vụ sản phụ tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp được xác định là do rối loạn đông máu, băng huyết sau sinh. Vậy tình trạng này có nguy hiểm không?

>>> Sản phụ tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp: Sở Y tế khẳng định một số thông tin trên mạng là không đúng

>>> Sản phụ tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp: Bộ Y tế chỉ đạo ra sao?

>>> Bệnh viện Việt Pháp lên tiếng về vụ sản phụ sử dụng dịch vụ đẻ trọn gói tử vong

Vụ việc sản phụ tử vong sau khi sử dụng dịch vụ đẻ trọn gói tại Bệnh viện Việt Pháp hiện vẫn đang thu hút sự quan tâm rất lớn của dư luận. Dù nguyên nhân chính xác dẫn đến cái chết thương tâm của bà mẹ 24 tuổi, nhưng theo các chuyên gia đầu ngành nhận định, rất có thể nguyên nhân là do băng huyết sau sinh.

Vậy, băng huyết sau sinh là gì? Ai là người dễ gặp phải tình trạng này, làm sao để ngăn ngừa băng huyết sau sinh?

Băng huyết sau sinh là gì?

Theo các tài liệu y khoa, băng huyết sau sinh - chảy máu sau đẻ là một biến chứng nghiêm trọng và là một trong những nguyên nhân gây tử vong chính của sản khoa. Chảy máu sau đẻ là khi lượng máu mất lớn hơn 500ml hoặc choáng do mất máu sau đẻ, thường xảy ra sau 24 giờ đầu, tuy nhiên cũng có thể xảy ra muộn đến 6 tuần sau khi đẻ.

Trong y văn, tần suất chảy máu sau đẻ trên 300ml là 18-26%, chảy máu nặng trên 1000ml với sinh thường là 3-4.5%, với mổ lấy thai là 6%.

Trong khi đó, theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có hơn 500.000 phụ nữ trên toàn thế giới tử vong trong khi sinh hoặc do các biến chứng thai sản, trong đó băng huyết sau sinh chiếm tới 25%. Đặc biệt, các biến chứng thai sản có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào ở mang thai, sinh nở và sau khi sinh.

Theo Bộ Y tế, tại Việt Nam, tỷ lệ phụ nữ băng huyết sau sinh chiếm từ 3% - 8% và đây được xem là nguyên nhân gây tử vong cao nhất ở các bà mẹ.

Từ vụ sản phụ tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp: Rối loạn đông máu, băng huyết sau sinh nguy hiểm thế nào? 1

Mỗi năm có hơn 500.000 phụ nữ trên toàn thế giới tử vong trong khi sinh hoặc do các biến chứng thai sản, trong đó băng huyết sau sinh chiếm tới 25%

Nguyên nhân dẫn đến băng huyết sau sinh

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến băng huyết sau sinh, trong đó, các nguyên nhân chảy máu sau đẻ thường gặp nhất là: Bệnh lý trong thời kỳ sổ rau: Do sót rau, đờ tử cung.

Theo TS. Trần Thị Hoa (người từng nghiên cứu và điều hành về đào tạo Sản khoa thiết yếu và Sức khỏe Sinh sản của WHO, AusAID và UNFPA) có nhiều nguyên nhân gây băng huyết sau sinh gồm:

Sản phụ bị rối loạn đông máu: Phụ nữ bị rối loại đông máu có thể do di truyền hoặc mắc phải như bệnh ưa chảy máu, bệnh von Willebrand (vWD), thiếu hụt yếu tố IX hoặc XI có thể gây xuất huyết nặng sau sinh, làm tăng nguy cơ tử vong, đặc biệt là trong thời kỳ hậu sản.

Giảm tiểu cầu: Đây là tình trạng thay đổi huyết học phổ biến nhất liên quan đến tăng huyết áp do thai nghén. Nếu số lượng tiểu cầu giảm xuống dưới 100.000/ μlL, sản phụ sẽ có nguy cơ không thể đông máu trong và sau khi sinh.

Đờ tử cung: Sau khi sinh tử cung không co bóp. Nếu bà mẹ bị nhau tiền đạo, nhau bong non thì có thể làm tăng nguy cơ đờ tử cung, băng huyết sau sinh.

Chấn thương trong thời kỳ chuyển dạ: Có khả năng do các biến chứng như vỡ tử cung hoặc vết rách do sinh nở hoặc can thiệp phẫu thuật.

Trong đó, rối loạn đông máu sau khi sinh là một trong số những nguyên nhân thường gặp nhất. Tình trạng này xảy ra chủ yếu do người mẹ mắc rối loạn đông máu di truyền. Nếu trong một gia đình, cha hoặc mẹ, hoặc cả cha lẫn mẹ mắc bệnh thì sẽ di truyền sang cho con, tuy nhiên mức độ nặng nhẹ không giống nhau.

Các chuyên gia cũng cho biết, trong một số trường hợp, sản phụ bị rối loạn đông máu sau khi sinh nhưng không phát hiện ra tiền sử di truyền thì có thể là do một trong số các nguyên nhân:

Đột biến gen khi người mẹ còn là một bào thai; do các bệnh lý thành mạch: bệnh thành mạch lành tính, thành mạch dễ vỡ, viêm mao mạch dị ứng; do bệnh lý tiểu cầu mắc phải: giảm tiểu cầu do nguyên nhân giảm sản xuất tại tủy xương, giảm tiểu cầu do tiêu thụ, giảm tiểu cầu do bị phá hủy.

Cũng có thể do sản phụ bị giảm tổng hợp yếu tố đông máu, ví dụ như thiếu vitamin K, bệnh lý gan nặng.

Do kháng yếu tố đông máu mắc phải trong bệnh lý tự miễn, do dùng thuốc (ví dụ như thuốc kháng vitamin K, thuốc chống ung thư).

Ai là người dễ gặp phải tình trạng băng huyết sau sinh

TS. BS Trần Thị Hoa cho biết những phụ nữ dưới dây có khả năng xuất hiện BHSS: Thai già tháng; giai đoạn thứ hai của quá trình chuyển dạ không tiến triển, tình trạng dinh dưỡng của mẹ kém, tuổi mang thai dưới 20 hoặc ngoài 35 tuổi; sản giật và các rối loạn liên quan; chuyển dạ kéo dài; sót nhau.

Bác sĩ Hoa cũng cho biết, sản phụ trước khi bị băng huyết sau sinh thường có các dấu hiệu như xanh xao, choáng váng; bồn chồn hoặc li bì; huyết áp thấp; tăng nhịp tim/nhịp tim nhanh... vì vậy, sau khi sản phụ sinh con, các bác sĩ phải nhận biết các dấu hiệu xuất huyết sau sinh càng sớm càng tốt.

Ngoài ra, những bệnh nhân có tiền sử mắc bệnh rối loạn đông máu trước đó khả năng rất cao là sẽ bị rối loạn đông máu sau khi sinh. Tuy nhiên nếu ở mức độ nhẹ thì trước khi sinh con, người mẹ khó có thể phát hiện ra bệnh nếu không có thăm khám hoặc không bị vết thương gì lớn.

Từ vụ sản phụ tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp: Rối loạn đông máu, băng huyết sau sinh nguy hiểm thế nào? 2

Băng huyết sau sinh là tình trạng dễ gặp nhưng khó xử lý và dễ dẫn đến hậu quả khó lường

Cách ngăn ngừa băng huyết sau sinh?

Đối với trường hợp sản phụ tử vong thương tâm tại Bệnh viện Việt Pháp, bác sĩ sản phụ khoa Lê Thị Kim Dung, Bệnh viện Đa khoa Nông nghiệp Hà Nội cho rằng: “Nếu bắt kịp thời gian chảy máu, xử lý ngay tức thì thì có thể cứu được bệnh nhân. Mất máu nhiều, không được xử lý kịp thời có thể dẫn đến rối loạn đông máu, sốc mất máu… ”

Trong khi đó, bác sĩ Hoa cho rằng: "Qua những nguyên nhân và nguy cơ do các Nhà Dịch tễ học Y khoa và Sản khoa đã đúc kết của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trường Sản khoa đã đúc kết thì có thể sản phụ tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp là do một trong các nguyên nhân/yếu tố nguy cơ kể trên đã xuất hiện trong quá trình mang thai hoặc lúc chuyển dạ".

Bởi khi đã xuất hiện băng huyết sau sinh mà không được bác sĩ phát hiện sớm, sản phụ có thể bị mất máu nghiêm trọng dẫn tới tổn thương các cơ quan nội tạng, suy đa tạng, nhiễm trùng huyết, sốc do rối loạn nước điện giải, là những nguyên nhân trực tiếp gây tử vong mẹ.

Là một bác sĩ, y tá trực tiếp thực hiện và chăm sóc sản phụ, hãy cảnh giác với những trường hợp băng huyết sau sinh mà nguyên nhân do giảm tiểu cầu thường không xuất hiện triệu chứng hoặc các dấu hiệu rất nhẹ, lu mờ nên dễ bị bỏ qua khiến bà mẹ trở nên nguy kịch nhanh chóng tử vong dù trong quãng thời gian này đã được bác sĩ tận tình cứu chữa.

Ngoài ra, bác sĩ Hoa cho rằng, lẽ thường, một phụ nữ biết có thai đã phải gặp bác sĩ hoặc nữ hộ sinh lành nghề tại cơ sở y tế để khám thai. Lúc này, nhân viên y tế sẽ thực hiện các thủ thuật như khám nội khoa tổng quát, khám sản phụ khoa và khám thai, mà đối với phụ nữ khỏe mạnh bình thường cần tới 8 lần....

Riêng đối với siêu âm thai, bác sĩ sẽ phát hiện những bất thường trên thai nhi và đa thai, giảm việc giục chuyển dạ trên những nữ mang thai già tháng. Khi khám thai định kỳ mà khám đủ và khám đúng, dứt khoát bác sĩ đã phát hiện những nguyên nhân, tức là những bất thường và can thiệp ngay thì bệnh sẽ không nặng thêm nên sẽ ngăn ngừa được băng huyết sau sinh hoặc các biến chứng khác. 

Trong trường hợp phát hiện nguyên nhân muộn, bác sĩ đã phải theo dõi cuộc sinh sát sao suốt thời kỳ và sau khi sinh bằng cách quan sát các dấu hiệu lâm sàng và sinh tồn cách khoảng 15 phút, đồng thời, chuẩn bị sẵn sàng các phương tiện cấp cứu sản khoa gồm: chống sốc, máu và tiểu cầu, dịch chuyền và phòng mổ. 

Đặc biệt, việc chảy máu sau đẻ không gây đau, máu lặng lẽ chảy, trong khi đó sản phụ khi vừa sinh xong, mệt nằm thiếp đi sẽ không thể cảm nhận, nhận biết được tình trạng này. Vì thế, vấn đề là nữ hộ sinh, bác sĩ phải theo dõi sát cầu an toàn và lượng máu âm đạo chảy ra. Nếu phát hiện bất thường lập tức có biện pháp xử lý cho thuốc tăng co, kiểm tra xem có bị sót rau, có bị rách đường âm đạo, có bị đờ tử cung…

Như thông tin đã đưa, chiều ngày ngày 4/11, mạng xã hội đăng tải vụ việc một thai phụ tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp - Hà Nội do bị mất máu quá nhiều sau sinh. Sản phụ sinh thường lúc hơn 11h ngày 2/11, tuy nhiên sau đó không lâu, sản phụ bị băng huyết nhưng phía Bệnh viện Việt Pháp không có phương án xử lý kịp thời nên sản phụ đã tử vong sau hơn 2 ngày sử dụng gói sinh đẻ trọn gói tại Bệnh viện Việt Pháp.

Hiện vụ việc sản phụ sử dụng dịch vụ đẻ trọn gói tử vong tại Bệnh viện Việt Pháp vẫn đang nhận được sự quan tâm của dư luận, chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin.

Theo: HN/ Tổng hợp