Não con người đang teo nhỏ lại từ thời Đồ đá tới nay

Bất chấp việc bộ não đang có dấu hiệu teo nhỏ kể từ thời Đồ đá, cong người vẫn đang thống trị Trái Đất.

Tìm thấy nhà máy bia 5.000 năm tuổi tại Ai Cập

Tìm hiểu thực hư về bộ tộc người không đầu trong lịch sử

Các nhà nhân chủng học cho biết, kích cỡ trung bình của bộ não con người đang nhỏ lại, quá trình này bắt đầu từ hàng chục ngàn năm trước.

Cụ thể, các phép đo hộp sọ cho thấy trong 40.000 năm qua, thể tích trung bình của bộ não Homo sapiens đã giảm khoảng 10%. Đơn vị đại diện cho kích thước và độ tinh vi của não được các nhà khoa học lựa chọn là dung tích nội sọ (endocranial volume), khoảng không gian bên trong hộp sọ.

Sự suy giảm này trái ngược với xu hướng mở rộng hộp sọ đã xảy ra trong quá trình tiến hóa của loài người hàng triệu năm trước đó. Tuy vậy, homo sapiens (loài người trong ngôn ngữ latinh) vẫn đang thống trị Trái Đất nhờ bộ não có kích thước gấp ba lần kích thước não của một loài linh trưởng có trọng lượng cơ thể tương đương.

Cách so sánh dung tích não của loài người

Discovery Magazine cho biết, các nhà khoa học đã thống kê rằng, dung tích nội sọ của người trưởng thành hiện đại nằm trong khoảng từ 900 đến 2.100 ml, với mức trung bình toàn cầu là 1,349 ml, nhỏ hơn so với các tổ tiên của ta sống trong Thời Đồ đá.

Tuy vậy, chúng ta chưa thể đưa ra kết luận có ý nghĩa từ các mức trung bình toàn cầu cho toàn bộ loài này, một phần vì phương pháp đo hộp sọ có khác nhau giữa các bộ dữ liệu.

Não con người đang teo nhỏ lại từ thời Đồ đá tới nay 001

Một bằng chứng rõ ràng hơn về việc suy giảm kích cỡ hộp sọ có thể đến từ các nghiên cứu áp dụng cùng một kỹ thuật đo lường, với mẫu vật là cho hàng nghìn hộp sọ của những linh trưởng đã từng sinh sống ở một khu vực nhất định suốt hàng ngàn năm. 

Đơn cử, một nghiên cứu đăng tải trên tập san khoa học Human Biology (Sinh học Con người) năm 1988 phân tích hơn 12.000 hộp sọ homo sapiens từ châu Âu và Bắc Phi cho thấy, trong 10.000 năm qua, dung tích sọ giảm khoảng 10% (157 ml) ở nam giới và 17 % (261 ml) ở nữ giới. Các hộp sọ từ các nơi khác trên hành tinh như châu Phi cận Sahara, Đông Á và Úc cũng có mức giảm tương tự.

Nguyên nhân não con người nhỏ đi

Kể từ khi phát hiện ra xu hướng nhỏ đi của sọ người từ hồi cuối thập niên 80, các nhà nghiên cứu đã đưa ra một số giải thích khả thi như sau.

Thứ nhất, một số nhà khoa học cho rằng, sự sụt giảm này đến từ việc kích thước và độ chắc khỏe của cơ thể đã giảm một chút, việc này liên quan đến các điều kiện ấm áp hơn của khí hậu.

Kích thước cơ thể lớn sẽ tăng khả năng sống sót của cá thể trong Kỷ Băng hà, nhưng rồi lại trở nên bất lợi khi khí hậu ấm lên. Tuy nhiên, nhà nhân chủng học John Hawks đã phản bác lại ý kiến ​​này bằng cách chỉ ra rằng, sự suy giảm não bộ được ghi nhận là quá lớn để có thể giải thích bằng việc kích cỡ cơ thể nhỏ đi.

Thứ hai, một số ý kiến cho rằng, não là cơ quan tốn nhiều năng lượng. Mặc dù bộ não hiện đại chỉ bằng 2% trọng lượng cơ thể con người, nó tiêu thụ gần 1/4 năng lượng đầu vào.

Trong quá trình phát triển, con người đã có thể loại bỏ chút ít dung tích bộ não bằng cách phát minh ra nhiều phương thức lưu trữ thông tin bên ngoài như nghệ thuật trên tường hang động, chữ viết, phương tiện kỹ thuật số (công nghệ khiến chúng ta ít suy nghĩ hơn).

Não con người đang teo nhỏ lại từ thời Đồ đá tới nay 002

Tuy vậy, ý kiến thuyết phục nhất có lẽ là do homo sapiens đã trải qua quá trình tự thuần hóa, một đề xuất bắt nguồn từ hiểu biết của chúng ta về quá trình thuần hóa động vật.

Ý tưởng chính của giả thuyết này là, trong các xã hội thời kỳ đồ đá, những cá nhân sống cộng đồng, hợp tác tốt với các nhân tố xung quanh có khả năng sống sót và duy trì nòi giống cao hơn những cá thể hiếu chiến và hung hãn. Những khuynh hướng ủng hộ hoặc chống đối xã hội đều đó bị ảnh hưởng bởi các nội tiết tố điều hòa gen, và các nội tiết tố này cũng ảnh hưởng đến các đặc điểm thể chất như kích thước cơ thể và não. 

Dần dần, "sự sống sót của những người thân thiện nhất" đã tạo ra một loài người có cơ thể và bộ não trung bình nhẹ hơn. Vì vậy, mặc dù có sự giảm kích thước hộp sọ - và có thể là suy giảm cả trí thông minh; nhưng khả năng hợp tác của con người đã tăng lên, nuôi dưỡng trí tuệ tập thể lớn hơn.

Rõ ràng, một vài bộ não nhỏ hơn về mặt xã hội chắc chắn sẽ sinh tồn tốt hơn một cái đầu lớn cô đơn một mình.

Copy link

https://dulich.petrotimes.vn/nao-con-nguoi-dang-teo-nho-lai-tu-thoi-do-da-toi-nay-600256.html

Theo: Petrotimes