Hiệp ước START là gì mà cả Nga và Mỹ đều hết lòng theo đuổi

Cả Nga và Mỹ đều muốn ký tiếp START hay Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Hạt nhân trong thời gian càng sớm càng tốt.

Vỡ đập gần nhà máy hạt nhân Triều Tiên

Lãnh đạo Kim Jong Un: Vũ khí hạt nhân ngăn chiến tranh xảy ra

Hiệp ước START hay còn có tên đầy đủ là Thỏa thuận Cắt giảm vũ khí hạt nhân chiến lược là một trong những thành tựu lớn nhất mà Nga và Mỹ cùng chung tiếng nói trong lĩnh vực vũ khí. Việc START-I được ký kết năm 1991 được coi là bước tiến đầu tiên trong việc chấm dứt chạy đua vũ trang và kết thúc thời kỳ đua hạt nhân của cả hai cường quốc này.

START-I được Mỹ và Liên Xô đàm phán từ năm 1982 cho tới năm 1991. Ngay trước khi Liên Xô tan rã, hiệp ước này đã được hai nước ký kết tại Moscow vào mùa hè năm 1991. Tuy nhiên phải tới cuối năm 1994 hiệp ước mới chính thức có hiệu lực.

Theo START-I, cả Liên Xô (hay Nga sau này) và Mỹ chỉ được phép có không quá 6.000 đầu đạt hạt nhân và không quá 1.600 tên lửa đạn đạo liên lục địa. Toàn bộ số lượng đầu đạn hạt nhân và tên lửa đạn đạo "thừa" ra của hai nước sẽ đều bị tiêu hủy.

Với những thành tựu to lớn của mình, hiệp định START tới nay vẫn được coi là hiệp định về vũ khí lớn nhất trong lịch sử nhân loại, số lượng vũ khí hạt nhân bị cả Mỹ và Nga tiêu hủy sau khi START có hiệu lực nhiều tới mức đủ để phá hủy toàn bộ Trái Đất hàng chục lần.

Hiệp ước START là gì mà cả Nga và Mỹ đều hết lòng theo đuổi

Tổng thống George H. W. Bush (Bush Cha) và Tổng bí thư Mikhail Gorbachev ký hiệp ước START-I hôm 31/7/1991.

Các chương trình nghiên cứu độc lập của Mỹ cũng cho biết nước này đã tốn ít nhất nửa tỷ USD cho tới tối đa khoảng 2 tỷ USD để thực hiện việc giải giáp vũ khí hạt nhân theo như hiệp ước với phía Nga. Ngay sau khi Liên Xô tan rã, Nga có nền kinh tế rất khó khăn và Mỹ cũng đã phải viện trợ cho Moscow khoản tiền lên tới gần 600 triệu USD để Nga thực hiện giải giáp theo lộ trình của START.

Hiệp ước START mới hiện đang là tâm điểm của thế giới khi mà Moscow và Washington có hai yêu cầu trái ngược nhau đã có những yêu cầu khác hoàn toàn so với START-I trước đây. Cụ thể, START mới yêu cầu Nga và Mỹ cắt giảm tiếp 50% số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược, mỗi bên được phép có tối đa 1.550 đầu đạn hạt nhân và 700 tên lửa đạn đạo liên lục địa.

Phía Mỹ thậm chí còn nhấn mạnh việc phải đưa Trung Quốc vào hiệp ước lần này. Tuy nhiên giới quan sát đánh giá việc biến thỏa thuận đôi bên thành thỏa thuận ba bên sẽ tốn thêm nhiều năm để đàm phán điều khoản phù hợp với cả ba.

Theo: Bảo Trân/ Sputnik