Tu chính án 25 có khả năng phế truất Tổng thống là gì?

Nhiều nghị sĩ đã thúc giục Phó Tổng thống Pence viện dẫn Tu chính án thứ 25 trong Hiến pháp Mỹ để bãi nhiệm Tổng thống Trump, nhằm kết thúc êm đẹp cuộc bầu cử.

Tổng chưởng lý Washington đề nghị ông Pence phế truất Tổng thống Trump

Tổng thống Trump chui xe bọc thép sau tuyên bố 'dẫn dắt biểu tình'

Theo các thông tin được CNN đăng tải ngày 7/1, các thành viên của Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ đã thúc giục Phó Tổng thống Mike Pence và các thành viên trong Nội các của Tổng thống Trump viện dẫn Tu chính án thứ 25 trong Hiến pháp Mỹ để phế truất đương kim Tổng thống.

"Ngay cả trong video công bố chiều nay (ngày 6/1 giờ Mỹ), Tổng thống Trump đã thể hiện rằng ông ấy không thực sự ổn và vẫn chưa thể chấp nhận kết quả cuộc bầu cử năm 2020. Tổng thống Trump đã kích động bạo lực và bất ổn xã hội để lật ngược kết quả bầu cử thông qua vũ lực. Các tweet gần đây của ông ấy cũng liên tục nói rằng cuộc bầu cử đã bị 'đánh cắp'." - tuyên bố của Hạ viện nêu rõ

Đồng tình với quan điểm trên, Bộ trưởng Quốc phòng William Cohen, Giám đốc Hiệp hội các Nhà sản xuất Quốc gia Jay Timmons, Tổng chưởng lý Washington Karl Racine... đều kêu gọi kích hoạt Tu chính án thứ 25 để phế truất ông Trump.

Tu chính án 25 có khả năng phế truất Tổng thống là gì? 001

Ảnh minh họa

"Tôi sẽ đề nghị Phó Tổng thống, xin hãy đi bước tiếp theo. Hãy thực hiện nhiệm vụ hiến pháp của mình. Xin hãy bảo vệ nước Mỹ, đứng lên vì nền dân chủ và kích hoạt Tu chính án 25... Ông ấy rõ ràng không còn phù hợp với vị trí lãnh đạo nữa." - Tổng chưởng lý Washington nói

"Tôi không biết Nội các của ông Trump đã ở đâu trong ngần ấy thời gian, nhưng đã quá đủ cho Tu chính án 25 bởi con người này không còn có thể phục vụ nước Mỹ được nữa." - cựu bộ trưởng Cohen nhấn mạnh

Tu chính án thứ 25 là gì? Nó có thể phế truất Tổng thống Trump

Được ra đời vào năm 1967, Tu chính án thứ 25 bao gồm 4 phần. Theo đó, trong trường hợp Tổng thống không còn khả năng thực thi nhiệm vụ hoặc qua đời, Phó Tổng thống có thể thay thế đảm nhiệm vị trí Tổng thống và chia sẻ quyền lực với Quốc hội để chọn một Phó Tổng thống mới.

Tiếp theo, Tổng thống đương nhiệm có thể bị bãi chức nếu Phó Tổng thống và đa số các thành viên trong Nội các hoặc Quốc hội cho rằng Tổng thống đương nhiệm không có khả năng thực thi nhiệm vụ của mình.

Mặc dù vậy, trong hơn 5 thập kỉ từ khi Hiến pháp Mỹ được sửa đổi để tạo ra cơ chế bãi chức một Tổng thống mất năng lực điều hành đất nước, tiến trình này chưa bao giờ được kích hoạt bởi Hiến pháp gốc cũng không qui định rõ như thế nào là "mất năng lực".

Tu chính án 25 có khả năng phế truất Tổng thống là gì? 002

Ảnh minh họa

Nếu muốn kích hoạt Tu chính án thứ 25, Phó Tổng thống Mike Pence và đa số Nội các gửi cho Chủ tịch Thượng viện tạm quyền Mỹ và Chủ tịch Hạ viện một tuyên bố bằng văn bản rằng Tổng thống Trump không có khả năng đảm đương quyền lực và nhiệm vụ. Ngay khi tuyên bố được thông qua, đương kim Tổng thống sẽ mất quyền lực và ông Pence trở thành Quyền Tổng thống.

Mặc dù vậy, Tổng thống Trump có thể ngay lập tức gửi một tuyên bố riêng cho hai chủ tịch lưỡng viện rằng ông có thể thực hiện nhiệm vụ. Lúc này, ông Trump sẽ giành lại ghế Tổng thống trừ khi Phó Tổng thống Mike Pence và Nội các gửi tuyên bố thứ 2 cho các lãnh đạo quốc hội trong vòng 4 ngày, một lần nữa đề cập lại vấn đề này.

Trong trường hợp này, quốc hội Mỹ sẽ phải họp trong vòng 48 giờ và bỏ phiếu trong vòng 21 ngày để đưa ra quyết định. Tổng thống Trump sẽ bị tước quyền lực để Phó Tổng thống Mike Pence kế nhiệm nếu 2/3 thành viên của lưỡng viện đồng ý rằng ông không thể tiếp tục làm Tổng thống.

Kích hoạt Tu chính án thứ 25 dễ hay khó?

Theo các chuyên gia về chính trị cho biết, việc phế truất một Tổng thống bằng Tu chính án 25 còn khó hơn quy trình luận tội.

Một ông chủ Nhà Trắng chỉ có thể bị luận tội nếu đa số quá bán (1/2) tại Hạ viện và 2/3 Thượng viện đồng ý. Trong khi đó, Tu chính án 25 đòi hỏi đa số tuyệt đối (2/3) nghị sĩ tại lưỡng viện thông qua. Trong bối cảnh phe Cộng hòa đang kiểm soát lưỡng viện, điều này rất khó xảy ra.

Nhưng khó hay dễ thì hiện giờ ông Biden cũng đã là Tổng thống thứ 46 của nước Mỹ sau phiên họp Quốc hội.

Theo: Garde manger/ TH