Đãi ngộ xứng tầm cho thể thao Việt Nam

Trước đây, theo các quy định cũ (đặc biệt là Nghị định 152/2018/NĐ-CP), thu nhập của vận động viên chủ yếu dựa vào tiền công tập trung tập huấn ở mức khá thấp. Bình quân, vận động viên đội tuyển quốc gia chỉ nhận khoảng 6-7 triệu đồng/tháng, trong khi vận động viên tuyến trẻ và địa phương còn thấp hơn. Với mức thu nhập này, không ít vận động viên buộc phải trông chờ vào tiền thưởng thành tích, thậm chí hỗ trợ từ gia đình để duy trì cuộc sống và theo đuổi sự nghiệp.

Trong chính sách mới, mức lương được tính theo ngày tập trung tập huấn và thi đấu, với những con số cụ thể và minh bạch hơn. Vận động viên đội tuyển quốc gia hiện được hưởng khoảng 500.000-550.000 đồng/ngày, tương đương 13-15 triệu đồng/tháng nếu tập trung đủ ngày. Vận động viên đội trẻ quốc gia hưởng khoảng 400.000-430.000 đồng/ngày, còn vận động viên tuyến tỉnh, ngành khoảng 350.000-360.000 đồng/ngày. So với mức cũ, thu nhập thường xuyên của vận động viên đã tăng gần gấp đôi, tạo nền tảng ổn định hơn cho đời sống và tập luyện. Một thay đổi đáng kể khác là chế độ dinh dưỡng. Trước đây, tiền ăn cho vận động viên đội tuyển quốc gia phổ biến ở mức khoảng 240.000- 320.000 đồng/ngày, khó đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thể thao thành tích cao. Theo quy định mới, mức này được nâng lên 320.000-400.000 đồng/ngày, riêng các đội tuyển trọng điểm chuẩn bị cho SEA Games, ASIAD và Olympic có thể đạt 600.000-800.000 đồng/ngày trong giai đoạn cao điểm.

Sự khác biệt rõ nét nhất giữa chính sách cũ và mới nằm ở tiền thưởng thành tích. Trước đây, tiền thưởng huy chương tại SEA Games theo quy định chỉ ở mức 45 triệu đồng cho Huy chương vàng, 25 triệu đồng cho Huy chương bạc và 20 triệu đồng cho Huy chương đồng. Ở các đấu trường lớn hơn như Olympic, mức thưởng chỉ vài trăm triệu đồng, chưa tương xứng với giá trị và tầm vóc của thành tích. Theo chính sách mới, tiền thưởng được nâng lên một tầm cao khác. Vận động viên giành Huy chương vàng Olympic được thưởng khoảng 3,5 tỷ đồng, Huy chương bạc 2,2 tỷ đồng, Huy chương đồng 1,4 tỷ đồng. Ở ASIAD, mức thưởng Huy chương vàng khoảng 280 triệu đồng, Huy chương bạc 170 triệu đồng, Huy chương đồng 110 triệu đồng, trong khi tại SEA Games, tiền thưởng cho Huy chương vàng cũng đã được điều chỉnh tăng đáng kể so với mức 45 triệu đồng trước kia.

Chính sách mới cũng mở rộng phạm vi hưởng lợi sang đội ngũ huấn luyện và phục vụ. Trước đây, thu nhập của nhiều huấn luyện viên đội tuyển chỉ ở mức 10-15 triệu đồng/tháng. Nay, huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia được hưởng khoảng 28-30 triệu đồng/tháng, huấn luyện viên đội tuyển khoảng 18-20 triệu đồng/tháng, cùng các phụ cấp theo ngày tập trung.

Nhìn tổng thể, việc điều chỉnh chế độ lương, thưởng lần này là bước đi đúng hướng và cần thiết. So sánh giữa mức cũ và mức mới cho thấy sự thay đổi mang tính đột phá, tạo nền tảng để thể thao Việt Nam không chỉ giữ vững vị thế khu vực mà còn từng bước vươn xa hơn trên đấu trường châu lục và thế giới. Điều đáng nói hơn cả không nằm ở việc con số tăng bao nhiêu lần, mà ở thông điệp chính sách được gửi gắm phía sau những con số ấy. Lần đầu tiên, thu nhập của vận động viên được hưởng theo hướng tiệm cận với thị trường lao động đặc thù: làm việc cường độ cao, chịu áp lực lớn, rủi ro chấn thương cao thì phải được trả công tương xứng. Điều này góp phần thay đổi căn bản cách xã hội nhìn nhận về vận động viên, từ chỗ mang nặng tính phong trào sang một nghề nghiệp chuyên nghiệp, có thể gắn bó lâu dài.

Đồng thời, việc tăng mạnh mức thưởng ở các đấu trường lớn cũng cho thấy sự thay đổi trong tư duy đầu tư: Nhà nước sẵn sàng hướng đến những mục tiêu cao hơn, thay vì chỉ hài lòng với thành tích khu vực. Tuy nhiên, chính điều này cũng đặt ra yêu cầu ngược trở lại đối với ngành thể thao. Khi đã có nguồn lực tốt hơn, cơ chế quản lý phải chặt chẽ hơn, tiêu chí đánh giá phải rõ ràng hơn, tránh tình trạng đầu tư dàn trải hoặc chạy theo thành tích ngắn hạn. Ở một khía cạnh khác, chính sách mới cũng mở ra cơ hội để giải quyết bài toán “hậu sự nghiệp” cho vận động viên. Khi thu nhập trong thời gian thi đấu được cải thiện, vận động viên có điều kiện tích lũy, học tập và chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn sau giải nghệ. Nếu được kết nối đồng bộ với các chính sách đào tạo nghề, việc làm, đây sẽ là lời giải căn cơ cho nỗi lo đã tồn tại nhiều năm trong giới thể thao.

Điều chỉnh lương, thưởng chỉ là điểm khởi đầu. Hiệu quả thật sự của chính sách sẽ được đo bằng cách nó tác động đến chất lượng huấn luyện, chiều sâu lực lượng và thành tích quốc tế trong những năm tới. Khi những con số không chỉ nằm trên giấy mà trở thành thực chất trong đời sống tập luyện hằng ngày, khi ấy thể thao Việt Nam mới có thể kỳ vọng vào những bước tiến bền vững và xứng tầm.