Lựa chọn độc thân trở thành xu hướng

Trước xu hướng này, phụ huynh nên tôn trọng lựa chọn cá nhân, hỗ trợ con phát triển tự chủ và tạo môi trường gia đình cởi mở.

Hôn nhân không còn là điều thiết yếu

Nếu Pacharaporn Saengpradub kết hôn, thì đó sẽ không phải vì tình yêu hay gia đình, mà chỉ vì cảm giác háo hức nhất thời khi được khoác lên mình chiếc váy cưới. Song, cô nói, ngay cả điều đó có lẽ cũng chưa đủ là lý do thuyết phục khiến để kết hôn. Thực tế, hôn nhân vẫn là “một chuyện rất lớn” đối với nữ điều phối viên tiếp thị 26 tuổi này. “Một khi kết hôn, bạn sẽ bị ràng buộc nhiều hơn. Bạn sẽ mất đi sự độc lập của mình, có thể không hoàn toàn nhưng chắc chắn là một phần, đặc biệt là khi bạn có con. Nếu không gặp được người phù hợp, tôi vẫn ổn với việc không kết hôn”, Pacharaporn Saengpradub chia sẻ.

Sự do dự của người phụ nữ 26 tuổi này trước việc lập gia đình không phải là điều hiếm gặp. 1/4 người Thái vẫn đang độc thân; trong nhóm tuổi từ 25 đến 34, tỷ lệ này tăng lên thành 3/10 người. Tại Bangkok, nơi Pacharaporn sinh sống, một nửa dân số chưa kết hôn.

Ở những nơi khác tại châu Á, số lượng đăng ký kết hôn đã sụt giảm mạnh. Trung Quốc ghi nhận mức giảm 54,7% vào năm ngoái so với năm 2013. Nhật Bản, Philippines và Hàn Quốc cũng đang đi theo cùng một xu hướng đi xuống. Ngày càng nhiều người trẻ không còn coi hôn nhân là một cột mốc quan trọng trong cuộc đời. Nhiều người do dự hoặc thậm chí hoàn toàn quay lưng với hôn nhân. Điều này đã vấp phải sự không tán thành từ một số phía. Câu hỏi được đặt ra là: Liệu họ có thực sự hành động vì ích kỷ, hay chỉ đơn giản là đang xoay xở trong thế giới hiện tại?

Ở phần lớn châu Á, hôn nhân và con cái từng gắn liền với nhau như một lộ trình duy nhất. Con cái được xem là một “tài sản” và cuộc sống diễn ra theo trình tự quen thuộc: học tập, kết hôn, làm cha mẹ. Song, kịch bản đó đang dần có sự thay đổi. Theo ông Bunyarit Sukrat, Giám đốc Cục Sức khỏe Sinh sản của Thái Lan, thế hệ trẻ ngày nay tiếp cận hôn nhân với tinh thần độc lập hơn. Với khả năng tiếp cận giáo dục và cơ hội nghề nghiệp lớn hơn, cùng những cuộc trao đổi cởi mở hơn về vai trò giới và cấu trúc gia đình, họ nhìn thấy nhiều khả năng rộng mở để xây dựng một cuộc sống tự chủ, với ít ràng buộc.

Công ty nghiên cứu thị trường Milieu cho biết, kết quả từ một khảo sát gần đây chỉ ra rằng, hôn nhân và con cái vẫn được coi trọng ở Đông Nam Á, nhưng không còn được xem là điều thiết yếu để có một cuộc sống viên mãn. Đặc biệt, quan điểm này thể hiện rõ nhất ở thế hệ GenZ. Theo nhà tâm lý học Pongrapee Buranasompob, lớn lên trong một thời kỳ với nhiều bất ổn kinh tế, đại dịch, nỗi lo về biến đổi khí hậu và căng thẳng địa chính trị, Gen Z được cho là “sinh ra cùng với tâm lý bi quan” và có xu hướng tự vạch ra con đường riêng cho cuộc đời mình. Cuộc sống của họ cũng gắn chặt với thế giới số. Việc dành hàng giờ trực tuyến mỗi ngày khiến Gen Z bị quá tải thông tin, tạo ra một cái nhìn thụ động về cuộc sống và xu hướng “trì hoãn mọi thứ”.

Với nhiều người trẻ, sự ổn định tài chính cũng được đặt lên trên hôn nhân. “Một số bạn bè của tôi có người yêu nhưng không có kế hoạch kết hôn. Chúng tôi đã nói về điều đó, và họ cho biết khả năng kết hôn là rất thấp. Kiếm tiền là điều quan trọng nhất đối với họ”, Pacharaporn chia sẻ. Bản thân cô đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới nghề nghiệp, khởi nghiệp và đạt được sự ổn định tài chính trước khi nghĩ đến hôn nhân, nếu có. “Hôn nhân không phải là cột mốc quan trọng nhất đối với tôi. Điều quan trọng nhất là bản thân và hạnh phúc của tôi. Chỉ cần tôi có sự ổn định về tài chính là được”, cô cho biết.

Khi người trẻ tập trung vào việc ổn định tài chính, sự do dự trong việc kết hôn của họ không đơn thuần chỉ là vấn đề vật chất. Với nhiều người, hôn nhân và con cái đồng nghĩa với những gánh nặng tài chính đáng kể. Một khảo sát gần đây của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại 14 quốc gia thuộc năm châu lục cho thấy, hơn 60% người được hỏi mong muốn có ít nhất hai con, nhưng rơi vào bế tắc. “Nhiều người trong số họ nói với chúng tôi rằng, những áp lực kinh tế mà họ phải đối mặt, cùng với áp lực xã hội, chính là rào cản hạn chế khả năng kết hôn và sinh con của họ” ông Matthew Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam, cho biết.

Tại những quốc gia như Thái Lan, quyết định kết hôn gắn liền với mức độ sẵn sàng về tài chính. Các cặp đôi thường xuyên phải đối mặt với những câu hỏi về nhà ở, xe cộ và tiền tiết kiệm - những chuẩn mực có thể khiến hôn nhân trở nên ngoài tầm với đối với thế hệ trẻ. Trải nghiệm tương tự cũng xảy ra với ông Tanasarn Ratchadanon (44 tuổi), quản lý nhà máy tại Bangkok. Ông và bạn gái đã bên nhau hơn một thập kỷ nhưng không thấy cần thiết phải kết hôn. “Đã lâu như vậy rồi, chúng tôi nghĩ rằng hôn nhân có lẽ không còn cần thiết nữa. Tình trạng tài chính của chúng tôi là yếu tố chính. Chúng tôi sẽ phải bỏ tiền mua một ngôi nhà mới. Sẽ có thêm nhiều gánh nặng”, ông Tanasarn Ratchadanon bày tỏ. Do đó, cặp đôi sống riêng để thực hiện một nghĩa vụ khác: chăm sóc cha mẹ ruột. “Mỗi người chúng tôi đều có thể chăm lo cho gia đình của mình. Chúng tôi gặp nhau ở điểm trung gian và như vậy sẽ tiện hơn. Nếu kết hôn, chúng tôi sẽ phải xây dựng một gia đình riêng và không thể chăm sóc cha mẹ. Chi phí sinh hoạt khi đó sẽ tăng lên gấp bội”, ông Tanasarn chia sẻ.

Hiện tại, ông làm việc sáu ngày một tuần và thường xuyên về nhà muộn, gần như không còn thời gian cho bất cứ điều gì ngoài nghỉ ngơi, trách nhiệm gia đình và thỉnh thoảng là những buổi đi chơi với bạn đời. “Hôn nhân chỉ là một biểu tượng. Đó là thứ để cho người khác thấy rằng, chúng tôi sống chung như một cặp đôi và đang tuân theo các chuẩn mực, truyền thống xã hội. Chỉ vậy thôi”, Tanasarn Ratchadanon cho biết.

Tôn trọng lựa chọn cá nhân

Ông Bunyarit Sukrat, Giám đốc Cục Sức khỏe Sinh sản Thái Lan nhận định, khi đất nước ngày càng phát triển, chi phí sinh hoạt tăng cao và mọi người phải thắt chặt chi tiêu, những cá nhân vừa phải tự lo cho bản thân vừa gánh trách nhiệm với cha mẹ thường thấy hôn nhân và con cái là điều khó có thể với tới. Một cái nhìn khác về cách người trẻ tiếp cận hôn nhân là họ muốn chuẩn bị thật đầy đủ, không chỉ về vật chất.

Tại Thái Lan - nơi phụ nữ đông hơn nam giới ở bậc đại học, công ty mai mối Bangkok Matching cho biết, chín trên mười phụ nữ độc thân sẽ không hẹn hò với một người đàn ông có trình độ học vấn thấp hơn mình. Bảy trên mười phụ nữ Thái độc thân ưu tiên bạn đời có thu nhập 100.000 baht mỗi tháng, theo số liệu hẹn hò của công ty này năm ngoái. Trong khi đó, mức lương trung bình hằng tháng ở Thái Lan trong quý I năm nay là 15.565 baht. Tại châu Á, hiện tượng này được gọi là Gold Miss - một thuật ngữ xuất phát từ Hàn Quốc để chỉ những phụ nữ có trình độ học vấn cao, thu nhập cao, họ hoặc trì hoãn kết hôn hoặc chọn không kết hôn. Hệ quả là sự không tương thích giữa những gì đàn ông và phụ nữ mong muốn, được hình thành từ sự bình đẳng giới và quyền tự chủ cá nhân lớn hơn cho phụ nữ.

Trong bối cảnh này, các chuyên gia khuyến cáo, khi người trẻ, đặc biệt là Gen Z không muốn kết hôn, cha mẹ nên tôn trọng lựa chọn cá nhân của con, thay vì thúc ép theo quan niệm truyền thống. Thay vào đó, hãy tập trung hỗ trợ con phát triển sự độc lập về tài chính và nghề nghiệp, đồng thời khuyến khích con nuôi dưỡng các kỹ năng sống và quản lý cảm xúc để tự tin đưa ra quyết định cho chính mình. Việc giao tiếp cởi mở, lắng nghe và đồng hành sẽ giúp con cảm thấy được ủng hộ, đồng thời giảm áp lực xã hội và tâm lý. Cha mẹ cũng nên tránh so sánh hay áp đặt chuẩn mực hôn nhân truyền thống, học cách chấp nhận các hình thức quan hệ mới. Từ đó, giúp Gen Z sống trọn vẹn với lựa chọn của mình mà vẫn cảm thấy an tâm và hạnh phúc.

Bên cạnh đó, cha mẹ cũng nên nhận thức rằng, việc con không muốn kết hôn không đồng nghĩa với việc chúng sẽ không tìm thấy hạnh phúc hay không thể xây dựng một cuộc sống trọn vẹn. Thay vì xem hôn nhân là thước đo duy nhất của thành công hay hạnh phúc, cha mẹ có thể khuyến khích con tìm kiếm niềm vui và ý nghĩa trong công việc, sở thích, mối quan hệ bạn bè và các trải nghiệm cá nhân. Việc tạo ra một môi trường gia đình ấm áp, nơi con cảm thấy được yêu thương và ủng hộ, sẽ giúp chúng phát triển tự tin, cân bằng cảm xúc và có khả năng xây dựng các mối quan hệ lành mạnh, dù không nhất thiết phải dựa vào hôn nhân truyền thống. Điều quan trọng là cha mẹ nhìn nhận giá trị của con toàn diện, khuyến khích sự tự chủ và khả năng đưa ra lựa chọn phù hợp với bản thân, thay vì áp đặt các chuẩn mực xã hội cũ kỹ.