Vì sao khí đốt trở thành điểm nóng kinh tế mới của thế giới?

Vượt ra ngoài xung đột quân sự, cuộc chiến này ảnh hưởng vào một điểm then chốt của kinh tế toàn cầu: Năng lượng. Dù dầu mỏ đang thu hút sự chú ý, khí đốt đã trở thành vấn đề chiến lược không kém. Từ sau xung đột tại Ukraine, châu Âu đã thay đổi sâu sắc các tuyến cung ứng để giảm phụ thuộc vào khí đốt Nga. Hiện nay, phần lớn nguồn cung đến từ Trung Đông và các nước vùng Vịnh.

Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến sự khu vực, khai thác khí đốt bị hạn chế và việc vận chuyển bị chững lại. Nhà đầu tư lo ngại những gián đoạn kéo dài, thậm chí có thể tạm ngừng hoặc ngừng hoàn toàn việc giao hàng. Nỗi lo này lập tức phản ánh lên thị trường: Giá khí đốt châu Âu tăng vọt 40% chỉ trong một phiên giao dịch. Mức tăng đột biến cho thấy tâm lý bất an rõ rệt.

Giá tăng đe dọa toàn bộ nền kinh tế

Sở dĩ đợt tăng giá này khiến thị trường lo lắng là vì khí đốt đã trở thành trụ cột trong hoạt động kinh tế châu Âu. Sưởi ấm hộ gia đình, sản xuất điện, công nghiệp nặng, hóa chất, luyện kim, chế biến thực phẩm: Gần như toàn bộ hoạt động đều phụ thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp vào khí đốt. Khi giá tăng, ảnh hưởng diễn ra ngay lập tức. Chi phí khai thác tăng cao, biên lợi nhuận doanh nghiệp thu hẹp và cuối cùng giá tiêu dùng cũng tăng theo.

Nói cách khác, khí đốt là tác nhân mạnh thúc đẩy lạm phát. Đây chính là điều nhà đầu tư lo ngại: Một đợt lạm phát mới sẽ làm suy giảm sức mua của người dân, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và rộng hơn là đe dọa sự ổn định kinh tế châu Âu. Cơ chế này mang tính dây chuyền: Năng lượng đắt hơn kéo theo ảnh hưởng lan rộng khắp các chuỗi khai thác.

Thị trường biến động trước mô hình năng lượng mong manh

Trên thị trường chứng khoán, phản ứng diễn ra nhanh và rõ ràng. Các doanh nghiệp tiêu thụ nhiều khí đốt - như công nghiệp nặng, hóa chất, luyện kim hay chế biến thực phẩm - giảm mạnh. Lợi nhuận của họ bị đe dọa trực tiếp bởi chi phí năng lượng tăng cao. Ngược lại, các tập đoàn khai thác hoặc vận chuyển khí đốt lại tăng mạnh, vì nguyên liệu của họ bán được giá cao hơn, cải thiện triển vọng doanh thu.

Nhà đầu tư nhanh chóng điều chỉnh danh mục: Bán các ngành chịu ảnh hưởng tiêu cực từ giá năng lượng tăng và tăng tỷ trọng ở những ngành hưởng lợi. Sự luân chuyển này làm thị trường tài chính thêm biến động. Nhưng vượt lên trên những dao động ngắn hạn, diễn biến này cho thấy một thực tế sâu xa hơn: An ninh năng lượng toàn cầu vẫn rất mong manh. Dù đã đầu tư lớn cho chuyển đổi xanh, nền kinh tế thế giới vẫn phụ thuộc về cấu trúc vào các khu vực nhạy cảm, đặc biệt là vùng Vịnh và rộng hơn là Cận Đông, Trung Đông.

Mà đã phụ thuộc thì đồng nghĩa dễ tổn thương. Dù thị trường chưa rơi vào hoảng loạn hoàn toàn, họ vẫn phải tính đến một rủi ro mới: Một mô hình năng lượng bất định hơn, thiếu ổn định hơn, phân mảnh hơn và vì thế khó dự đoán hơn. Cuộc chiến không chỉ làm xáo trộn cán cân địa chính trị khu vực, mà còn nhắc lại rằng năng lượng vẫn là một trong những điểm yếu lớn nhất của kinh tế toàn cầu.

Nguồn: Vì sao khí đốt trở thành điểm nóng kinh tế mới của thế giới?

Nh.Thạch

petrotimes.vn