Hàng Việt loay hoay bảo vệ thương hiệu trước hàng giả

Làm ra hàng thật, vẫn phải chứng minh hàng của mình

Một sản phẩm có thương hiệu được xây dựng qua nhiều năm, từ lựa chọn nguyên liệu, tổ chức sản xuất đến kiểm soát chất lượng và chăm sóc khách hàng. Nhưng khi xuất hiện trên môi trường trực tuyến, hình ảnh, tên gọi và bao bì của sản phẩm ấy có thể trở thành công cụ để người bán khác thu hút người mua.

Khoảng cách giữa hàng thật và hàng giả trên màn hình điện thoại đôi khi chỉ là một chi tiết nhỏ mà khách khó nhận ra. Người mua nhìn thấy hình ảnh quen thuộc, tên thương hiệu gần giống, lời giới thiệu hấp dẫn rồi đặt hàng. Chất lượng thực tế chỉ được kiểm tra sau khi sản phẩm đã giao đến nhà.

Tại hội thảo về bảo vệ hàng thật tổ chức tháng 8/2025, ông Nguyễn Thanh Hải, Tổng Giám đốc Công ty Yến sào Khánh Hòa, cho biết từ đầu năm đến thời điểm đó, doanh nghiệp đã phát hiện hơn 30 đơn vị sử dụng tên gọi, thành phần và hình ảnh sản phẩm tương tự hoặc sao chép thương hiệu của công ty.

Doanh nghiệp cũng ghi nhận những website giả mạo có chứa cụm từ “yensaokhanhhoa”. Đây là thông tin doanh nghiệp phản ánh, cần phân biệt với kết luận xử lý đối với từng trường hợp.

Câu chuyện này cho thấy bảo vệ thương hiệu không kết thúc khi sản phẩm được đưa ra thị trường. Doanh nghiệp còn phải theo dõi cách tên tuổi của mình được sử dụng, nhận diện điểm bán đáng ngờ, tiếp nhận phản ánh và phối hợp xác minh.

Kiểm tra nguồn gốc hàng hóa góp phần bảo vệ doanh nghiệp và quyền lợi người tiêu dùng.

Về mặt kinh tế, đây là phần công việc tạo thêm chi phí nhưng không trực tiếp làm ra sản phẩm mới. Nhân sự phải rà soát gian hàng, lưu thông tin quảng cáo, kiểm tra mẫu hàng và chuẩn bị hồ sơ. Bộ phận chăm sóc khách hàng phải giải thích vì sao một sản phẩm mang tên hoặc hình ảnh giống thương hiệu lại không thuộc hệ thống phân phối của doanh nghiệp.

Nếu khách mua nhầm hàng rồi đánh giá chất lượng kém, doanh nghiệp thật có thể chịu ảnh hưởng về uy tín dù không thực hiện giao dịch. Việc giải thích sau đó cũng khó hơn, bởi trải nghiệm không tốt đã xảy ra và người mua có thể không còn muốn tìm hiểu nguồn gốc.

Áp lực ấy đặt hàng Việt vào thế bất lợi. Sản phẩm được sản xuất đúng quy trình phải gánh chi phí nguyên liệu, kiểm nghiệm, lao động, phân phối và nghĩa vụ tài chính. Hàng giả có thể lợi dụng danh tiếng đã có mà không chịu đầy đủ những chi phí tương ứng. Khi hai sản phẩm cùng xuất hiện trong kết quả tìm kiếm, người mua dễ bị dẫn dắt bởi giá bán.

Tuy nhiên, giá thấp không đủ để kết luận một sản phẩm là hàng giả. Ngược lại, giá gần bằng hàng chính hãng cũng không chứng minh sản phẩm là thật. Việc nhận diện phải dựa vào thông tin người bán, nguồn hàng, dấu hiệu xác thực và kết quả kiểm tra khi cần thiết.

Tại hội thảo về xây dựng thương hiệu tháng 1/2026, ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng miền Nam Cục Sở hữu trí tuệ, đề cập các hình thức vi phạm như làm nhái tên miền, lập gian hàng giả và sử dụng dấu hiệu tương tự thương hiệu được bảo hộ. Đặc sản địa phương, chỉ dẫn địa lý của Việt Nam cũng nằm trong nhóm có nguy cơ bị lợi dụng trên không gian mạng.

Điều đáng lo là sự nhầm lẫn có thể lan rộng hơn một nhãn hàng. Khi gặp sản phẩm kém chất lượng mang danh đặc sản hoặc hàng Việt, người mua có thể giảm niềm tin đối với cả nhóm sản phẩm. Doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc phải mất thêm công sức thuyết phục khách quay lại.

Vì vậy, chống hàng giả gắn trực tiếp với khả năng phát triển thị trường của hàng Việt. Hoạt động quảng bá, đưa hàng vào hệ thống bán lẻ hay mở rộng bán trực tuyến sẽ khó đạt hiệu quả bền vững nếu người mua vẫn không biết đâu là kênh chính thức.

Tem chống giả cần đi cùng kiểm soát người bán

Quy mô xử lý vi phạm cho thấy sức ép đối với thị trường còn lớn. Trong sáu tháng đầu năm 2026, lực lượng quản lý thị trường kiểm tra gần 24.000 vụ việc, phát hiện và xử lý gần 20.000 vụ vi phạm; thu nộp ngân sách trên 330 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm hơn 208 tỷ đồng. Đây là số liệu chung về các vi phạm thuộc phạm vi kiểm tra, không phải toàn bộ đều là vụ hàng giả.

Trong đợt cao điểm được báo cáo tại hội nghị ngày 7/7, Bộ Công Thương phối hợp với các sàn thương mại điện tử gỡ hơn 9.000 sản phẩm vi phạm, chặn trên 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm. Bộ cũng nêu khó khăn trong thu thập chứng cứ điện tử và giám định quyền sở hữu trí tuệ.

Những kết quả này cần được nhìn cùng với yêu cầu phòng ngừa. Gỡ một sản phẩm giúp ngăn giao dịch tại một thời điểm, nhưng bảo vệ thương hiệu còn đòi hỏi kiểm soát khả năng tái xuất hiện và xác định chủ thể đứng sau hoạt động bán hàng.

Với doanh nghiệp, điểm khởi đầu là chuẩn bị hồ sơ quyền sở hữu trí tuệ phù hợp, quản lý thông tin sản phẩm và công bố rõ hệ thống phân phối. Người mua cần tìm được website, gian hàng chính thức, danh sách đại lý và đầu mối kiểm tra trên những kênh dễ tiếp cận.

Công cụ truy xuất nguồn gốc cần cung cấp thông tin rõ ràng, dễ kiểm tra cho người mua.

Bà Lê Thị Kim Loan, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Thảo dược liên kết Việt Nam, chia sẻ tại hội thảo tháng 1/2026 rằng doanh nghiệp đầu tư truy xuất nguồn gốc từ vùng trồng đến sản xuất, đồng thời sử dụng tem chống giả khi mở rộng kinh doanh trực tuyến. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn lo ngại trước tình trạng hàng giả, hàng nhái và tiếp tục tính đến việc đầu tư công nghệ bảo vệ sản phẩm.

Trường hợp này cho thấy công nghệ xác thực cần được vận hành như một phần của hệ thống quản lý. Tem hoặc mã kiểm tra chỉ hữu ích khi người dùng biết cách sử dụng, hiểu kết quả trả về và có nơi liên hệ nếu phát hiện bất thường.

Một mã QR dẫn tới trang giới thiệu sản phẩm, xét về chức năng, chưa đủ để xác nhận riêng món hàng đang được cầm trên tay. Doanh nghiệp cần giải thích rõ mã đó cung cấp thông tin chung hay xác thực từng sản phẩm. Tránh để người mua hiểu rằng cứ quét được mã là có thể yên tâm về nguồn gốc.

Cách xác thực cũng phải đơn giản. Nếu khách phải tải nhiều ứng dụng, đăng ký tài khoản hoặc nhập quá nhiều thông tin, công cụ kiểm tra sẽ khó được sử dụng thường xuyên. Kết quả nên thể hiện dễ hiểu và gắn với đầu mối hỗ trợ cụ thể.

Song song với công nghệ, doanh nghiệp cần kiểm soát hệ thống phân phối. Khi có quá nhiều điểm bán nhưng thiếu thông tin cập nhật, khách khó biết cửa hàng nào được ủy quyền. Danh sách đại lý không rõ ràng cũng khiến việc đối chiếu hàng mua trở nên mất thời gian.

Đối với nền tảng bán hàng, yêu cầu đặt ra là xác minh người bán, tiếp nhận hồ sơ của chủ thể quyền và lưu dữ liệu phục vụ xử lý phản ánh. Khi có dấu hiệu vi phạm, việc kiểm tra cần đi đến tài khoản, nguồn hàng và lịch sử hoạt động, thay vì chỉ dừng ở một bài đăng.

Cần có quy trình để doanh nghiệp gửi chứng cứ thuận tiện, nhận được phản hồi rõ ràng và theo dõi tiến độ giải quyết. Nếu mỗi lần phát hiện một gian hàng, doanh nghiệp đều phải bắt đầu lại toàn bộ hồ sơ, chi phí bảo vệ thương hiệu sẽ tiếp tục tăng.

Cơ quan chức năng, nền tảng và doanh nghiệp cũng cần phối hợp để phân biệt đúng các hành vi. Hàng giả về chất lượng, hàng giả mạo nhãn hiệu, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng không rõ nguồn gốc có căn cứ xác định khác nhau. Việc gọi chung mọi sản phẩm đáng ngờ là “hàng giả” có thể làm sai lệch bản chất vụ việc và ảnh hưởng đến bên kinh doanh hợp pháp.

Về phía người tiêu dùng, lựa chọn kênh bán có thông tin rõ ràng, giữ chứng từ và phản ánh sớm khi có dấu hiệu bất thường là những việc thiết thực. Nhưng khả năng nhận diện của khách không thể thay thế việc kiểm soát nguồn hàng và trách nhiệm của các bên tham gia bán hàng.

Hàng Việt cần được bảo vệ ở cả nơi sản xuất lẫn điểm tiếp cận người mua. Khi nguồn gốc được kiểm tra, gian hàng được xác minh và phản ánh được xử lý kịp thời, doanh nghiệp mới có điều kiện tập trung nguồn lực cho chất lượng. Niềm tin vào hàng Việt cũng được xây dựng từ những giao dịch cụ thể: mua đúng sản phẩm, biết rõ người bán và được giải quyết khi quyền lợi bị ảnh hưởng.

Nguồn:Hàng Việt loay hoay bảo vệ thương hiệu trước hàng giả

Quang Anh

thuongtruong.com.vn