Vàng miếng thêm cơ hội cạnh tranh, người mua chờ lợi ích thực tế

Khoảng cách giá vẫn lớn trước mốc một năm

Sáng 2/10, vàng miếng SJC được niêm yết ở mức 140,5 triệu đồng/lượng mua vào và 143,5 triệu đồng/lượng bán ra, giảm 800.000 đồng/lượng so với cuối ngày trước. Cùng thời điểm ghi nhận, vàng thế giới ở khoảng 4.145 USD/ounce, tương đương 130,8 triệu đồng/lượng khi quy đổi theo tỷ giá Vietcombank, chưa bao gồm thuế, phí. Giá bán vàng miếng SJC vì thế cao hơn mức quy đổi khoảng 12,7 triệu đồng/lượng.

Khoảng cách này xuất hiện khi thị trường tiến gần ngày 10/10, mốc tròn một năm Nghị định 232/2025/NĐ-CP có hiệu lực. Văn bản mở cơ chế để doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đáp ứng điều kiện được xem xét cấp phép sản xuất vàng miếng. Ngưỡng vốn điều lệ là từ 1.000 tỷ đồng đối với doanh nghiệp và từ 50.000 tỷ đồng đối với ngân hàng, cùng các yêu cầu khác về giấy phép kinh doanh, chấp hành pháp luật và quy trình nội bộ.

Thay đổi ấy tạo cơ sở để mở rộng chủ thể tham gia thị trường vàng miếng. Tuy nhiên, từ một quy định cho phép đến những sản phẩm được bán tại quầy là quá trình gồm nhiều khâu. Đáp ứng ngưỡng vốn chưa đồng nghĩa đã được cấp phép; được phép sản xuất cũng chưa tự bảo đảm nguồn nguyên liệu, sản lượng và mạng lưới phân phối.

Những mốc thông tin đã công bố cho thấy doanh nghiệp và ngân hàng quan tâm đến cơ chế mới. Cuối tháng 12/2025, Ngân hàng Nhà nước thông tin đã tiếp nhận 9 hồ sơ xin cấp phép sản xuất vàng miếng. Đến cuộc họp báo ngày 14/4/2026, số hồ sơ được công bố là 11. Ông Đào Xuân Tuấn, Vụ trưởng Vụ Quản lý ngoại hối, cho biết việc xét duyệt được tiến hành chặt chẽ, kết quả sẽ được thông báo khi có quyết định chính thức.

Đây là số hồ sơ được thông tin tại những thời điểm cụ thể, không phải số giấy phép đã cấp tính đến ngày 2/10. Các tài liệu công khai được đối chiếu cho bài viết chưa đủ xác nhận danh sách cấp phép cập nhật, khối lượng nhập khẩu theo cơ chế mới và sản lượng vàng miếng bổ sung thực tế.

Vì vậy, chưa thể từ những mốc này kết luận nguồn cung mới chưa xuất hiện, cũng chưa thể khẳng định việc mở rộng sản xuất đã tạo ra mức cạnh tranh đủ lớn. Điều cần được làm rõ là quá trình thực thi đã đi tới đâu: bao nhiêu đơn vị được cấp phép, bao nhiêu đơn vị đã sản xuất, lượng hàng đưa ra thị trường và phạm vi phân phối thế nào.

Sắp tròn một năm cơ chế quản lý vàng được thay đổi, giá vàng miếng trong nước vẫn cao hơn giá thế giới quy đổi gần 13 triệu đồng/lượng tại thời điểm sáng 2/10.

Ở phía người mua, tác động của chính sách được cảm nhận qua những việc cụ thể. Có thể mua loại vàng cần tìm hay không? Có thêm sản phẩm để lựa chọn không? Giá giữa các đơn vị khác nhau thế nào? Khi cần bán lại, nơi nào tiếp nhận và áp dụng điều kiện gì?

Những câu hỏi ấy cho thấy hiệu quả của việc mở cơ chế cần được đo bằng khả năng đáp ứng giao dịch. Nếu lựa chọn chỉ tăng trên danh mục nhưng nguồn hàng khó tiếp cận, tác động đối với khách hàng sẽ còn hạn chế. Ngược lại, sản phẩm được cung ứng đều đặn, giá và điều kiện thu mua rõ ràng sẽ giúp người mua có cơ sở so sánh.

Khoảng chênh 12,7 triệu đồng/lượng cũng cần được hiểu đúng. Giá thế giới quy đổi chưa tính thuế, phí và các chi phí để đưa vàng tới thị trường bán lẻ trong nước. Không thể coi toàn bộ khoảng cách là lợi nhuận của doanh nghiệp. Nhưng mức chênh đáng kể vẫn đặt ra yêu cầu làm rõ các yếu tố cấu thành giá và khả năng bổ sung nguồn cung.

Tương tự, một phiên giá giảm chưa đủ chứng minh thị trường đã cạnh tranh hơn. Giá trong nước có thể đi xuống theo giá quốc tế trong khi khoảng cách giữa hai thị trường vẫn lớn. Muốn đánh giá tác động của cơ chế mới, cần theo dõi đồng thời nguồn cung, chênh lệch giá và điều kiện giao dịch trong một khoảng thời gian đủ dài.

Nguồn cung mới phải đi cùng khả năng bán lại

Trong nhận định công bố khi Nghị định 232 bắt đầu có hiệu lực, chuyên gia tài chính – ngân hàng, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng việc cho phép thêm doanh nghiệp và ngân hàng tham gia nhập khẩu sẽ giúp nguồn cung dồi dào hơn, hỗ trợ cân bằng thị trường và thu hẹp chênh lệch giá. Tuy nhiên, ông lưu ý nguồn cung tăng không bảo đảm giá vàng trong nước giảm sâu, bởi giá vẫn chịu tác động của thị trường quốc tế.

Nhận định này đặt ra sự phân biệt cần thiết giữa giảm giá và giảm chênh lệch. Khi vàng thế giới tăng, giá trong nước vẫn có thể tăng dù nguồn cung được bổ sung. Điều cần đánh giá là phần chênh giữa hai thị trường có thu hẹp hay không, khả năng đáp ứng nhu cầu có cải thiện và người mua có thêm lựa chọn thực chất hay chưa.

Trong một nhận định về nguồn cung, ông Huỳnh Trung Khánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, cũng nhấn mạnh vai trò của vàng nguyên liệu. Theo ông, nếu doanh nghiệp được nhập khẩu nguyên liệu và sản xuất vàng miếng đáp ứng nhu cầu thị trường, khoảng cách giá có thể được thu hẹp. Đây là nhận định có điều kiện, phụ thuộc vào việc nguồn cung thực sự được bổ sung.

Theo Nghị định 232, hoạt động nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu đối với các đơn vị thuộc diện quy định còn gắn với hạn mức hằng năm và giấy phép từng lần do Ngân hàng Nhà nước cấp. Giấy phép sản xuất và khả năng bổ sung nguyên liệu vì thế là những khâu cần được xem xét riêng khi đánh giá nguồn cung.

Số đơn vị nộp hồ sơ hoặc được cấp phép chỉ phản ánh một phần tiến độ thực thi. Để đánh giá tác động, cần biết lượng nguyên liệu đã nhập, sản lượng đã sản xuất và khối lượng vàng miếng được đưa tới các điểm giao dịch. Những thông tin này giúp phân biệt kế hoạch kinh doanh với nguồn hàng đã sẵn sàng phục vụ người mua.

Có thêm thương hiệu cũng đặt ra bài toán về khả năng bán lại. Người tích trữ quan tâm đến giá lúc mua, nhưng còn cần biết sản phẩm được thu mua ở đâu, có phải kiểm định lại hay không và khoản khấu trừ được tính thế nào. Một sản phẩm có giá bán hấp dẫn nhưng ít nơi tiếp nhận sẽ khiến khách hàng cân nhắc.

Vì thế, cạnh tranh cần được nhìn ở cả hai chiều. Giá bán, giá thu mua, khoảng chênh mua – bán và điều kiện giao dịch đều ảnh hưởng tới lợi ích của người sở hữu. Thông tin về cách tiếp nhận vàng khác thương hiệu, yêu cầu hóa đơn, tình trạng bao bì và chi phí phát sinh cần được công khai để khách hàng dự tính trước.

Tại mức niêm yết SJC được ghi nhận sáng 2/10, khoảng cách mua – bán là 3 triệu đồng/lượng. Nếu mua rồi bán lại ngay theo bảng giá ấy, khách hàng chịu khoản chênh tương ứng dù giá thị trường chưa biến động thêm. Phép tính này cho thấy một phiên giá giảm chưa tự đồng nghĩa điều kiện giao dịch đã thuận lợi hơn.

Khi xuất hiện sản phẩm mới, niềm tin của khách hàng còn phụ thuộc vào việc bảo đảm chất lượng và giải quyết những vấn đề sau giao dịch. Hàm lượng, khối lượng, dấu hiệu nhận diện, trách nhiệm đối với sản phẩm phải rõ ràng. Các điều kiện thu mua cũng cần được thông báo ngay từ lúc bán, để người tích trữ hiểu cả chi phí trước mắt lẫn khả năng chuyển đổi thành tiền khi cần.

Ở góc độ điều hành, bổ sung nguồn cung từ nhập khẩu còn liên quan đến nhu cầu ngoại tệ và các cân đối kinh tế. Việc quản lý cần cân nhắc những yếu tố ấy, đồng thời cung cấp thông tin rõ về tiến độ và kết quả thực hiện để doanh nghiệp, người dân có cơ sở theo dõi.

Không nên đặt kỳ vọng rằng thêm nguồn cung sẽ khiến giá vàng trong nước giảm trong mọi hoàn cảnh. Giá quốc tế, tỷ giá và nhu cầu vẫn có thể biến động. Những thước đo cần quan tâm là khả năng đáp ứng giao dịch, mức độ cạnh tranh và sự minh bạch trong hình thành giá.

Sắp tròn một năm thay đổi cơ chế, người mua cần nhìn thấy kết quả qua sản phẩm có thể mua, nơi có thể bán lại và những điều kiện giao dịch cụ thể. Dữ liệu về cấp phép, nguyên liệu, sản lượng và phân phối sẽ giúp đánh giá đầy đủ hơn nguồn cung mới đã tác động thế nào đến thị trường vàng.

Nguồn:Vàng miếng thêm cơ hội cạnh tranh, người mua chờ lợi ích thực tế

Quang Anh

thuongtruong.com.vn