Khi nào căng thẳng dầu mỏ thế giới được giảm bớt thực sự?

Các công ty vận tải biển đang đối mặt với tình trạng lẫn lộn và bất định về tình trạng của eo biển Hormuz - tuyến hàng hải hẹp nơi một phần lớn năng lượng toàn cầu đi qua - khi họ phải đánh giá những thông điệp trái chiều từ phía Iran và Mỹ.

Nhưng ngay cả khi eo biển được mở hoàn toàn trong thời gian tới, quân đội Iran cho biết sẽ áp dụng lại việc kiểm soát “nghiêm ngặt” đối với hoạt động qua lại - thì cũng sẽ mất vài tuần để lượng lớn dầu và khí từ Vịnh Ba Tư đến được với khách hàng trên toàn thế giới.

Và sẽ cần thời gian lâu hơn nhiều để các công ty khắc phục những thiệt hại đã xảy ra tại một trong những khu vực khai thác năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Giá xăng khó có thể sớm quay về dưới mức 3 USD/gallon như trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2. Tình trạng thiếu hụt một số sản phẩm như nhiên liệu máy bay và khí tự nhiên có thể còn kéo dài ở một số quốc gia trong nhiều tuần, thậm chí lâu hơn.

Arjun Murti, đối tác tại công ty nghiên cứu và đầu tư năng lượng Veriten có trụ sở tại Houston, nhận định: “Chúng tôi không kỳ vọng giá dầu - và do đó là giá xăng - sẽ quay lại mức trước xung đột”.

Eo biển Hormuz.

Có thể hình dung eo biển Hormuz, nằm giữa Iran và bán đảo Ả Rập, như một chiếc van: Nó phải mở thì dòng năng lượng mới lưu thông được. Nhưng việc các công ty vận tải có điều chuyển lại tàu chở dầu và các nhà khai thác có khởi động lại giếng khai thác hay không sẽ phụ thuộc lớn vào việc họ có tin rằng sự hạ nhiệt giữa Iran, Mỹ và Israel là bền vững hay không.

Spencer Dale, người từng là kinh tế trưởng của tập đoàn dầu khí BP tại London, cho rằng các nhà khai thác đã buộc phải đóng giếng sẽ không vội khởi động lại “cho đến khi có niềm tin rằng đã có một thỏa thuận lâu dài”.

Thị trường có dấu hiệu lạc quan vào thứ Sáu, khi giá dầu Brent - mức giá tham chiếu quốc tế phổ biến nhất - giảm 9% xuống khoảng 90 USD/thùng, mức chốt thấp nhất kể từ tuần thứ hai của cuộc xung đột.

Tuy nhiên, đối với những bên cần mua dầu thực để giao ngay, giá lại cao hơn: Gần 99 USD/thùng, theo Argus Media. Mức giá này, thường được gọi là giá giao ngay, phản ánh sát hơn chi phí mà các doanh nghiệp như nhà máy lọc dầu phải trả, và do đó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí năng lượng của toàn bộ nền kinh tế.

Spencer Dale, hiện là giáo sư thỉnh giảng tại Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London, cho biết: “Thông thường sự khác biệt giữa hai thị trường này chỉ là điều mà giới giao dịch quan tâm. Nhưng hiện tại nó rất quan trọng”.

Một trong những yếu tố then chốt đối với giá dầu là liệu các công ty vận tải - và cả các công ty bảo hiểm của họ - có tin rằng eo biển này an toàn hay không.

Tình trạng của tuyến hàng hải này vẫn chưa rõ ràng vào thứ Bảy sau khi quân đội Iran tuyên bố eo biển sẽ tiếp tục “được kiểm soát nghiêm ngặt”. Một ngày trước đó, Ngoại trưởng Iran lại nói rằng eo biển “hoàn toàn mở”. Tổng thống Trump coi tuyên bố của Ngoại trưởng là một bước đột phá, nhưng đồng thời Mỹ vẫn duy trì phong tỏa đối với các tàu đi đến hoặc rời các cảng của Iran, khiến nước này gần như không thể xuất khẩu năng lượng trong những ngày gần đây.

Tính đến chiều thứ Sáu tuần trước, các tàu thuyền vẫn chưa quay trở lại eo biển với số lượng lớn.

Nếu hoạt động vận chuyển từ các nước láng giềng của Iran được nối lại, ưu tiên đầu tiên sẽ là để các tàu chở đầy năng lượng đang mắc kẹt trong vịnh Ba Tư rời đi tới các thị trường châu Á và châu Âu vốn phụ thuộc nhiều vào khu vực này. Các tàu rỗng cũng sẽ có cơ hội nhận hàng từ các kho chứa, tạo chỗ cho lượng dầu và khí mới khai thác. Điều này sẽ giúp bổ sung nguồn năng lượng rất cần thiết cho nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, cxung đột đã gây ra những thiệt hại cần nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để khắc phục. Không chỉ khoảng 10% nguồn cung dầu toàn cầu bị ngừng khai thác, mà hơn 80 cơ sở năng lượng trong khu vực cũng đã bị hư hại, nhiều nơi bị tàn phá nghiêm trọng, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế. Việc khôi phục sản lượng về mức trước xung đột có thể mất tới hai năm, theo Tổng Giám đốc cơ quan này Fatih Birol.

Nguồn: Khi nào căng thẳng dầu mỏ thế giới được giảm bớt thực sự?

Nh.Thạch

petrotimes.vn