Cuba trước bài toán an ninh năng lượng khi không còn dầu từ Venezuela

Sau sự can thiệp của Mỹ vào Venezuela hồi đầu tháng này, Cuba được dự báo sẽ mất đi một chuỗi cung ứng nhiên liệu mang tính sống còn, qua đó gia tăng áp lực lên Chính phủ trong việc ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng. Trong ngắn hạn, điều này nhiều khả năng sẽ khiến Cuba phải phụ thuộc nhiều hơn vào các quốc gia láng giềng giàu dầu mỏ, như Mexico, để đảm bảo nguồn cung. Tuy nhiên, về dài hạn, Cuba buộc phải tìm ra một giải pháp căn cơ cho các vấn đề năng lượng nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng và tăng cường an ninh năng lượng.

Cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài đã khiến người dân Cuba phải đối mặt với tình trạng mất điện và thiếu khí đốt gần như hằng ngày trong những tháng gần đây. Nguyên nhân bắt nguồn từ nhiều năm thiếu đầu tư vào hệ thống truyền tải điện quốc gia, khiến các nhà máy điện vận hành dưới công suất. Hiện nay, nguồn cung năng lượng của Cuba thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu tiêu thụ. Việc cắt điện thường xuyên buộc người dân phải đầu tư vào bếp than, pin sạc và quạt điện - những khoản chi mà nhiều người dân khó có khả năng trang trải.

Vào tháng 3 năm ngoái, lưới điện quốc gia của Cuba đã sụp đổ hoàn toàn, khiến phần lớn dân số khoảng 10 triệu người rơi vào cảnh mất điện. Các khách sạn lớn phục vụ du lịch phải dựa vào máy phát điện, trong khi nhiều khu vực khác hoàn toàn không có điện. Tình trạng này đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình trên diện rộng, khi người dân kêu gọi Chính phủ sớm giải quyết cuộc khủng hoảng.

Venezuela đã trở thành một trong những nhà cung cấp dầu mỏ chính của Cuba trong những năm gần đây. Bất chấp sản lượng dầu sụt giảm, Venezuela vẫn vận chuyển trung bình khoảng 26.500 thùng/ngày sang Cuba trong năm ngoái, theo dữ liệu theo dõi tàu biển và các tài liệu nội bộ của tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA. Lượng dầu này được cho là bù đắp khoảng 50% mức thiếu hụt dầu của Cuba, trong khi Venezuela chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch thương mại của Cuba vào năm 2025.

Tuy nhiên, kể từ sau cuộc can thiệp của Mỹ vào quốc gia Nam Mỹ này hồi đầu tháng, không có chuyến hàng nào được ghi nhận rời các cảng của Venezuela để tới Cuba. Ba mươi hai thành viên của lực lượng vũ trang và cơ quan tình báo Cuba đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Mỹ. Tổng thống Donald Trump sau đó đã cảnh báo Cuba rằng nước này cần ký một thỏa thuận với Washington nếu muốn tiếp tục nhận được nguồn dầu thiết yếu từ Venezuela.

Trên nền tảng Truth Social, ông Trump viết: "Sẽ không còn dầu hay bất kỳ khoản tiền nào chảy tới Cuba. Tôi đặc biệt khuyến nghị họ phải đạt được một thỏa thuận, trước khi quá muộn".

Nhà lãnh đạo Cuba Miguel Díaz-Canel đáp trả trên mạng xã hội X rằng: "Cuba là một quốc gia tự do, độc lập và có chủ quyền. Không ai có quyền ra lệnh cho chúng tôi". Ông nói thêm: "Cuba không tấn công ai; Cuba đã bị Mỹ tấn công suốt 66 năm qua, và Cuba không đe dọa; Cuba luôn chuẩn bị sẵn sàng, quyết tâm bảo vệ Tổ quốc đến giọt máu cuối cùng".

Trong khi đó, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez viết trên mạng xã hội X rằng, Cuba có quyền nhập khẩu nhiên liệu từ bất kỳ nhà cung cấp nào sẵn sàng xuất khẩu.

Việc Venezuela ngừng xuất khẩu dầu sang Cuba đã buộc Mexico phải vào cuộc. Theo một bài viết gần đây của Financial Times, Mexico đã vượt Venezuela để trở thành nhà cung cấp dầu lớn nhất cho Cuba vào năm 2025, mặc dù Tổng thống Claudia Sheinbaum nhanh chóng khẳng định rằng Mexico không xuất khẩu nhiều dầu hơn đáng kể so với những năm trước. Bà Sheinbaum nói: "Chúng tôi không gửi nhiều dầu hơn so với trước đây… Dĩ nhiên, với tình hình hiện nay ở Venezuela, Mexico rõ ràng đã trở thành một nhà cung cấp quan trọng".

Ước tính trong năm 2025, Mexico đã xuất khẩu trung bình 12.284 thùng dầu thô mỗi ngày sang Cuba, chiếm 44% tổng lượng dầu nhập khẩu của đảo quốc Caribe này, trong khi Venezuela xuất khẩu khoảng 9.528 thùng/ngày, tương đương 34% lượng dầu nhập khẩu của Cuba.

Chính quyền Trump tỏ ra không hài lòng với việc Mexico tiếp tục xuất khẩu dầu thô sang Cuba, động thái có thể khiến Tổng thống Sheinbaum chịu thêm áp lực phải hạn chế các chuyến hàng trong bối cảnh sắp diễn ra cuộc rà soát lại hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ USMCA. Hạ nghị sĩ Cộng hòa bang Florida Carlos Giménez gần đây đã cảnh báo: "Đừng nhầm lẫn: nếu Chính phủ Sheinbaum tiếp tục cho không dầu mỏ cho chế độ độc tài khủng bố ở Havana, sẽ có những hậu quả nghiêm trọng khi chúng ta đàm phán lại USMCA".

Trong bối cảnh các lời đe dọa ngày càng gia tăng, nhiều quốc gia Mỹ Latinh đang chịu áp lực ngày càng lớn từ "người láng giềng phương Bắc" nhằm buộc họ thay đổi hành vi. Tổng thống Trump đang mạnh mẽ thúc đẩy Cuba ký một thỏa thuận với Washington để đảm bảo nguồn cung dầu mỏ và xoa dịu cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra. Đồng thời, Mexico cũng đang phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn nhằm cắt giảm các chuyến xuất khẩu dầu mang tính sống còn đối với Cuba.

Nguồn:Cuba trước bài toán an ninh năng lượng khi không còn dầu từ Venezuela

Bình An

petrotimes.vn